Μπορεί ο ΕΝΦΙΑ να γίνει δίκαιος;

Οι φόροι κατοχής ακίνητης περιουσίας είναι λογικό να αναστατώνουν μια κοινωνία που λόγω πολιτισμικών δεδομένων (είναι γνωστή η σύνδεση του Έλληνα με την εστία του) και  προβληματικής δομής της οικονομίας (το επιχειρείν στην Ελλάδα όντας υπό διοικητικό διωγμό εξαρτάται από την διάθεση του υπαλλήλου που κρατά τη σφραγίδα) επέλεξε να επενδύσει στην "σιγουριά" του ακινήτου. Και αυτή την τάση του Έλληνα εκμεταλλεύθηκε με τη σειρά του το κράτος για να στηριχθεί στη "σιγουριά" των εσόδων από τη φορολογία ακινήτων. Όμως το παράκανε, ειδικά με τον ΕΝΦΙΑ.

Έτσι η εφαρμογή του ΕΝΦΙΑ, είχε σοβαρές παρενέργειες που προκάλεσαν παλιρροϊκά κύματα αντιδράσεων που έφτασαν μέχρι τις ακτές της πολιτικής ζωής. Κάτι πήγε στραβά με αποτέλεσμα σήμερα να έχει αποκρυσταλλωθεί στην κοινωνία η άποψη ότι ο ΕΝΦΙΑ είναι άδικος φόρος. Και μάλλον η κοινωνία έχει δίκιο γιατί σαν νομοθέτημα αλλά και σαν διοικητική πρακτική φορολόγησης, ο ΕΝΦΙΑ έδωσε άπειρες αφορμές στον φορολογούμενο να εξοργιστεί με τον τρόπο που αντιμετωπίζεται από το κράτος. Για αυτό υπάρχει άμεση ανάγκη να αναπτυχθεί ο δημόσιος διάλογος για το θέμα αυτό και να προταθούν λύσεις.

Πριν όμως δούμε αν θα μπορούσαν να γίνουν βήματα για τη βελτίωση αυτής της νομοθετικής χίμαιρας, ας αναρωτηθούμε γιατί είναι άδικος ο ΕΝΦΙΑ.

Αν κάποιος πιστεύει ότι η φορολογητέα αξία ενός ακινήτου πρέπει να ορίζεται μηχανογραφικώς, βάσει ελαχίστων πληροφοριών από το Ε9 και μιας τιμής ζώνης που καθορίζεται "μπακάλικα"  και κατά το δοκούν από μανδαρίνους, χωρίς κάποια επιστημονική μεθοδολογία αδιαφορώντας για την πραγματική κατάσταση της κτηματαγοράς, τότε δεν υπάρχει κανένας λόγος να παραπονούμαστε.

Αν κάποιος πιστεύει ότι όποιος δεν έχει το εισόδημα για την πληρωμή του ΕΝΦΙΑ  θα πρέπει, αφού εξαντλήσει τις οικονομίες του να πωλήσει το κληρονομηθέν  πατρικό του και να μετακομίσει σε μια γειτονιά με χαμηλότερες αντικειμενικές αξίες, δημιουργώντας γεωγραφικές ζώνες πλούτου, τότε δεν έχω κάτι να προσθέσω. Όλα καλά.

Αν όμως κάποιοι αισθάνονται ότι οι δυο παραπάνω καταστάσεις είναι ασύμβατες με την ηθική και τις αξίες της κοινωνίας μας τότε θα πρέπει να ψάξουμε να βρούμε λύση, ακόμη και μέσα στα πλαίσια των διεθνών υποχρεώσεών μας.

Πάνω σε αυτό τη λογική  κινήθηκε η "Ένωση Φορολογουμένων Ελλάδος" (πρώην "Έλληνες Φορολογούμενοι") και, σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες, εκπόνησε μια μελέτη που καταλήγει σε πρόταση νόμου, η οποία θα μπορούσε να βελτιώσει τον ΕΝΦΙΑ, ειδικά τώρα που η κατάργηση του έχει απομακρυνθεί ως ενδεχόμενο. 

Η σημαντικότερη πρότασή μας συνίσταται στην πρόβλεψη ολικής ή μερικής δικαστικής αναστολής πληρωμής του ΕΝΦΙΑ ανάλογα με τις οικονομικές δυνάμεις του φορολογούμενου, όπως αυτές θα διαγνωστούν από τα ειρηνοδικεία που είναι ήδη εξοικειωμένα με τέτοιου είδους δίκες λόγω των υποθέσεων υπερχρεωμένων νοικοκυριών που εξετάζουν. Ο φορολογούμενος θα δίνει μια προκαταβολή ΕΝΦΙΑ ανάλογα με τις δυνάμεις του και το υπόλοιπο ποσό δεν θα διαγράφεται αλλά θα αναστέλλεται. Το ποσό φόρου πού τίθεται σε αναστολή θα εισπράττεται σε περίπτωση πώλησης ακινήτων ή κληρονομικής διαδοχής του φορολογούμενου, θέτοντας παράλληλα κάποιο ανώτατο όριο στο καταβλητέο ποσό, για να αποφευχθεί το δημευτικό αποτέλεσμα αυτού του φόρου από τη σώρευση πόσων φόρων σε αναστολή.

Στην ουσία θα καταλήξει να είναι ένας συνεισπραττόμενος φόρος κατά τη μεταβίβαση ή την κληρονομική διαδοχή.

Αυτή η πρόταση δεν είναι μόνο υπέρ των φορολογουμένων. Είναι και υπέρ του ιδίου του δημοσίου αφού αρκετά ποσά φόρων  που σήμερα δεν είναι εισπράξιμα λόγω εισοδηματικής αδυναμίας θα καταστούν άμεσα μερικώς εισπράξιμα (αναλόγως των δυνάμεων των φορολογουμένων) αυξάνοντας τελικά τα έσοδα από τον φόρο αυτό. Η απόδοση του φόρου με τη μέθοδο αυτή αυξάνεται σημαντικά, ειδικά αν κάποιος σκεφτεί ότι το μέτρο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί αναδρομικά σε ανείσπρακτα ποσά ΦΑΠ και ΕΕΤΗΔΕ πέντε ετών (2010-2014). Απλά θα πρέπει να αφήσουμε τον ειρηνοδίκη να κρίνει ποιο είναι το ποσό του φόρου που μπορεί να καταβληθεί χωρίς να κινδυνεύσει η διατροφή της οικογένειας του, καθώς και άλλα βασικά αγαθά –που προστατεύονται από το Σύνταγμα- του  φορολογούμενου. Όπως δηλαδή συμβαίνει και στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.

Παράλληλα προτείνουμε να ενωθεί το περιουσιολόγιο με το κτηματολόγιο καθώς και με κάθε άλλη κρατική βάση δεδομένων που έχει πληροφορίες σχετικά με ακίνητα (πολεοδομίες, αρχαιολογίες κλπ) ώστε, σε συνεργασία πάντοτε με μεσίτες, πιστοποιημένους εκτιμητές και φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, να εξάγεται μηχανογραφικώς μια δίκαιη και κοινωνικά αποδεκτή φορολογητέα αξία του ακινήτου που θα λαμβάνει υπόψη όλα τα χαρακτηριστικά του ακινήτου και όχι μόνον ορισμένα.

Τέλος προτείνουμε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους φορολογούμενους που επιθυμούν να επανεκτιμηθεί η φορολογητέα αξία του ακινήτου τους βάσει της πραγματικής του κατάστασης, υπάγοντας αυτές τις ειδικού αντικειμένου διαφορές στην σύντομη "προεδρική διαδικασία" των διοικητικών δικαστηρίων που σήμερα εφαρμόζεται σε κατηγορίες υποθέσεων όπου υπάρχει ανάγκη να εκδοθεί άμεσα η οριστική απόφαση (π.χ. άρνηση έκδοσης ενημερότητας).

Κίνητρό μας είναι η εξεύρεση ρεαλιστικών και εφαρμόσιμων λύσεων που ανακουφίζουν την ελληνική κοινωνία ενώ σκοπός της μελέτης είναι να προκαλέσει ένα δημόσιο διάλογο γύρω από τις δυνατότητες που υπάρχουν για να βελτιωθεί η υφιστάμενη κατάσταση που προκαλεί δικαιολογημένα ανησυχία και φόβο σε δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά που βρίσκονται σε πραγματική οικονομική αδυναμία να εξοφλήσουν τον ΕΝΦΙΑ αλλά και τον ΦΑΠ περασμένων ετών.

Οι αναγνώστες, μπορούν να κατεβάσουν στον υπολογιστή τους όλο το κείμενο της μελέτης από εδώ.


Πρώτη δημοσίευση 17.09.2015: http://www.capital.gr/story/3063728